Tìm kiếm

Văn hóa (35)

• Anh Hai, chị Ba: kêu thứ bậc trong nhà miền NamỞ miền Nam, con đầu lòng không kêu là "anh Cả" mà là "anh Hai", "chị Hai". Đứa kế là Ba, rồi Tư, Năm, Sáu… tới đứa chót là Út. Người ngoài c…
• Áo bà ba và khăn rằnÁo bà ba là bộ đồ quen thuộc của người miền Nam, nhứt là miền Tây. Về nguồn gốc có hai cách giải thích: một là áo được Trương Vĩnh Ký cải bi…
• Bánh mì Sài GònỔ bánh mì theo chân người Pháp qua Việt Nam, ban đầu ăn kiểu Tây: bánh mì riêng, bơ, pa-tê, thịt nguội riêng. Người Sài Gòn từ từ biến nó th…
• Bánh tétTết miền Nam mà thiếu đòn bánh tét thì coi như chưa đủ Tết. Bánh tét gói bằng lá chuối thành đòn tròn dài, cắt ra từng khoanh, nên mới có tê…
• Bún nước lèo Sóc TrăngBún nước lèo vốn là món của người Khmer, rồi người Kinh, người Hoa ở Sóc Trăng (nay thuộc thành phố Cần Thơ) nấu theo, thành ra một món mang…
• Cá lóc nướng truiCá lóc nướng trui là món của người làm đồng. Ngày xưa đi tát đìa, bắt được con cá lóc, người ta làm liền tại chỗ: hổng cần đánh vảy, chỉ rửa…
• Canh chua cá lócTrong bữa cơm miền Tây, tô canh chua gần như lúc nào cũng có mặt. Phổ biến nhứt là canh chua cá lóc, cá đồng thịt chắc, ngọt. Vị chua lấy t…
• Chợ nổi Cái RăngChợ nổi Cái Răng nằm trên sông Cái Răng, cách trung tâm Cần Thơ không xa. Chợ họp từ tờ mờ sáng, ghe xuồng chở trái cây, rau củ từ các miệt …
• Chợ nổi Ngã BảyNgã Bảy (Phụng Hiệp, trước thuộc Hậu Giang, nay thuộc thành phố Cần Thơ) là chỗ bảy ngả sông, kênh gặp nhau, tỏa đi Cà Mau, Sóc Trăng, Cần T…
• Chùa Khmer Nam BộĐi qua Trà Vinh, Sóc Trăng, An Giang, Kiên Giang, dễ thấy những ngôi chùa Khmer mái nhọn, nhiều tầng, màu vàng rực giữa hàng cây thốt nốt, c…
• Cơm tấm Sài GònTấm là mấy hạt gạo bị bể khi xay xát. Hồi trước, tấm rẻ, người nghèo mới ăn, nên cơm tấm khởi đầu là bữa cơm của người lao động. Vô tới Sài …
• Dạ, thưa khi người lớn kêuNgười lớn kêu tên thì đứa nhỏ phải "dạ" một tiếng cho rõ. Không ai trả lời ông bà, cha mẹ bằng "ừ", "hả" hay "gì đó". Nghe "hả" là bị rầy li…
• Đám giỗ mời cả xómNhà có giỗ ông bà thì mấy bữa trước đã đi mời bà con, lối xóm. Bữa giỗ trưa cúng xong là bày mâm ra, ai tới cũng có chén cơm. Người được mời…
• Đi thưa, về trìnhHồi nhỏ, sáng nào đi học cũng phải đứng trước cửa nói một câu: "Thưa ông bà, thưa ba má, con đi học". Chiều về tới cổng là "Thưa ông bà, thư…
• Đình Nam Bộ và đình Bình ThủyĐình làng Nam Bộ ra đời theo bước chân người đi khẩn hoang: lập làng xong là dựng đình để thờ Thần Thành hoàng bổn cảnh, nhiều đình còn giữ …
• Đờn ca tài tử Nam BộLối chơi nhạc thính phòng dân gian của người miền Nam, hình thành cuối thế kỷ 19 từ nhạc lễ và nhạc cung đình Huế. Người chơi đờn kìm, đờn t…
• Hò Đồng ThápỞ miền Tây, câu hò là tiếng lòng của người làm ruộng, người chèo ghe. Hò Đồng Tháp có cái riêng: thường chỉ một người hò, kéo dài hơi trên s…
• Kẹo dừa Bến TreBến Tre (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long) là xứ dừa, và kẹo dừa là món quà quê nổi tiếng nhứt. Nghề làm kẹo dừa xuất hiện khoảng thập niên 1930, kh…
• Kêu người ta theo thứỞ miền Nam, trong nhà kêu nhau theo thứ: anh Hai, chị Ba, cô Tư, chú Năm, dì Sáu, tới con Út. Ra ngoài xóm cũng vậy, kêu "chú Bảy hớt tóc", …
• Khách tới nhà, mời vô uống miếng nướcCó khách tới, dù là người bán hàng ghé hỏi đường, chủ nhà cũng mời "Vô nhà uống miếng nước đã". Rót ly trà, ly nước đá đưa bằng hai tay. Con…
• Khoanh tay, lột nón chào người lớnGặp người lớn ngoài đường, đứa nhỏ phải chào trước. Chào thì khoanh tay, cúi đầu, nói cho rõ: "Con chào chú Tư", "Con chào bà Sáu". Đang đội…
• Làng nghề đóng xuồng ghe Long HậuỞ miền Tây, xuồng ghe từng là "chiếc xe" của mỗi nhà: đi chợ, đi ruộng, đi đám tiệc đều bằng xuồng. Một trong những làng nghề đóng xuồng ghe…
• Lấy hênThấy ai có chuyện vui, như mới cưới vợ, mới có con, trúng mối làm ăn, người miền Nam hay nói: "Anh chị may quá, chúc mừng nha, cho em lấy hê…
• Lễ Ok Om Bok và đua ghe ngoOk Om Bok (còn viết Oóc Om Bóc) là lễ cúng trăng của đồng bào Khmer Nam Bộ, làm vô rằm tháng Mười âm lịch, lúc mùa lúa sắp thu hoạch. Bà con…
• Lối xóm tối lửa tắt đènHồi đó nhà nào nấu nồi canh chua ngon thì múc một tô bưng qua nhà bên cạnh. Nhà kia hôm sau trả lại cái tô, trong có mấy trái xoài. Hết nước…
• Mắm Châu ĐốcHồi khẩn hoang, cá đồng nhiều tới mức ăn hổng hết, người miền Tây đem ướp muối làm mắm, phơi khô để dành ăn mùa giáp hạt. Từ cái khéo léo đó…
• Mời cơmMâm cơm dọn ra, cả nhà ngồi vô đủ rồi, đứa nhỏ nói một câu gọn: "Con mời cả nhà ăn cơm" hay "Mời mọi người ăn cơm". Người lớn cầm đũa trước,…
• Mùa nước nổi và cá linhKhoảng tháng Bảy tới tháng Mười âm lịch, nước lũ từ thượng nguồn sông Mê Kông đổ về, tràn đồng ở vùng đầu nguồn như An Giang, Đồng Tháp. Ngư…
• Ngồi vô mâm chờ người lớn cầm đũaDọn cơm xong, con cháu mời cả nhà ăn cơm rồi chờ ông bà, cha mẹ cầm đũa trước mới ăn. Món ngon như con cá, miếng thịt thì gắp cho ông bà trư…
• Nhà cổ Bình ThủyNhà cổ Bình Thủy ở quận Bình Thủy cũ, Cần Thơ, là nhà của dòng họ Dương. Ông Dương Văn Vị bắt đầu cất nhà từ năm 1870, tới khoảng năm 1911 t…
• Nhường chỗ ngồi cho người lớnNgười lớn vô nhà, đang ngồi ghế thì đứng dậy nhường. Lên xe đò, xe buýt thấy người già, người bồng con thì đứng lên mời ngồi. Ngồi trước mặ…
• Nói thơ Vân Tiên"Lục Vân Tiên" là truyện thơ Nôm của cụ Nguyễn Đình Chiểu, viết khoảng giữa thế kỷ 19. Người miền Nam thuộc lòng truyện này tới mức có hẳn m…
• Sông TiềnSông Mê Kông khi chảy vô Việt Nam thì chia ra hai nhánh lớn: sông Tiền và sông Hậu. Sông Tiền vô đất Việt ở khu vực xã Thường Phước (Hồng Ng…
• Tết miền Nam và mâm ngũ quả "cầu vừa đủ xài"Tết miền Nam rộn ràng từ tháng Chạp: đưa Ông Táo, quét dọn nhà cửa, gói bánh tét, kho nồi thịt kho hột vịt, làm dưa giá, dưa kiệu. Trước nhà…
• Vọng cổ và Dạ cổ hoài langBản vọng cổ mà người miền Nam ca hoài có gốc từ bài "Dạ cổ hoài lang" (nghe tiếng trống đêm nhớ chồng) của nhạc sĩ Cao Văn Lầu, tức Sáu Lầu,…