Nếp nhà
Ông bà mình dạy làm người bằng mấy chuyện nhỏ: gặp người lớn thì cúi đầu chào, đội nón thì lột nón ra, ăn cơm thì mời. Không ai viết thành sách, cứ vậy mà truyền từ đời này qua đời kia. Mục này ghi lại mấy cái nếp đó, để mấy đứa nhỏ tự đọc, tự học, và để người lớn có chỗ chỉ cho con cháu.
Bài đã đăng
- Ăn trái nhớ kẻ trồng cây: Đi đâu xa về thì mua chút quà cho cả nhà, gói kẹo, bịch bánh, phần ông bà trước. Có ai giúp mình thì nhớ ơn, gặp lại cảm…
- Anh Hai, chị Ba: kêu thứ bậc trong nhà miền Nam: Ở miền Nam, con đầu lòng không kêu là "anh Cả" mà là "anh Hai", "chị Hai". Đứa kế là Ba, rồi Tư, Năm, Sáu… tới đứa chót…
- Dạ, thưa khi người lớn kêu: Người lớn kêu tên thì đứa nhỏ phải "dạ" một tiếng cho rõ. Không ai trả lời ông bà, cha mẹ bằng "ừ", "hả" hay "gì đó". Ng…
- Đám giỗ mời cả xóm: Nhà có giỗ ông bà thì mấy bữa trước đã đi mời bà con, lối xóm. Bữa giỗ trưa cúng xong là bày mâm ra, ai tới cũng có chén…
- Đi thưa, về trình: Hồi nhỏ, sáng nào đi học cũng phải đứng trước cửa nói một câu: "Thưa ông bà, thưa ba má, con đi học". Chiều về tới cổng…
- Đưa đồ bằng hai tay: Đưa cái gì cho người lớn, cái ly nước, đôi đũa, tờ giấy, cũng phải đưa bằng hai tay. Món nhỏ quá thì tay này cầm, tay ki…
- Kêu người ta theo thứ: Ở miền Nam, trong nhà kêu nhau theo thứ: anh Hai, chị Ba, cô Tư, chú Năm, dì Sáu, tới con Út. Ra ngoài xóm cũng vậy, kêu…
- Khách tới nhà, mời vô uống miếng nước: Có khách tới, dù là người bán hàng ghé hỏi đường, chủ nhà cũng mời "Vô nhà uống miếng nước đã". Rót ly trà, ly nước đá đ…
- Khoanh tay, lột nón chào người lớn: Gặp người lớn ngoài đường, đứa nhỏ phải chào trước. Chào thì khoanh tay, cúi đầu, nói cho rõ: "Con chào chú Tư", "Con ch…
- Lấy hên: Thấy ai có chuyện vui, như mới cưới vợ, mới có con, trúng mối làm ăn, người miền Nam hay nói: "Anh chị may quá, chúc mừn…
- Lối xóm tối lửa tắt đèn: Hồi đó nhà nào nấu nồi canh chua ngon thì múc một tô bưng qua nhà bên cạnh. Nhà kia hôm sau trả lại cái tô, trong có mấy…
- Mời cơm: Mâm cơm dọn ra, cả nhà ngồi vô đủ rồi, đứa nhỏ nói một câu gọn: "Con mời cả nhà ăn cơm" hay "Mời mọi người ăn cơm". Ngườ…
- Ngồi vô mâm chờ người lớn cầm đũa: Dọn cơm xong, con cháu mời cả nhà ăn cơm rồi chờ ông bà, cha mẹ cầm đũa trước mới ăn. Món ngon như con cá, miếng thịt th…
- Nhường chỗ ngồi cho người lớn: Người lớn vô nhà, đang ngồi ghế thì đứng dậy nhường. Lên xe đò, xe buýt thấy người già, người bồng con thì đứng lên mời…
- Tết chúc tuổi ông bà, nhận lì xì: Sáng mùng một, con cháu thay đồ mới, đứng trước ông bà, cha mẹ chúc Tết. Câu chúc quen nhứt là chúc ông bà sống lâu, mạn…
Tụi tui đang cần bà con góp
Chào hỏi, thưa gởiGặp người lớn cúi đầu chào, đi đâu thưa, về tới nhà trình. Đội nón đi ngang người lớn thì lột nón ra.
Xưng hô trong nhà, ngoài xómKêu sao cho phải: bác, chú, cô, dì, cậu, mợ, anh Hai, chị Ba… và vì sao miền Nam không có "anh Cả".
Ăn uống, mâm cơmMời trước khi ăn, chờ người lớn cầm đũa, gắp cho ông bà, ăn xong dọn phụ.
Khách tới nhàRót nước mời, kêu người lớn ra tiếp, khách về thì đưa ra tới cửa.
Mừng vui, chia buồnNói sao khi người ta có chuyện vui ("chúc mừng anh chị, cho em lấy hên với"), đi đám tiệc, đi đám ma ra sao cho phải phép.
Cúng kiếng, giỗ chạpThắp nhang, khấn vái, dọn mâm cúng, ngày giỗ con cháu làm gì.
Nhà anh chị dạy con cháu ra sao? Viết lại một chuyện, một lời ông bà dặn, ban biên tập đọc rồi đăng.