chỗ sông rạch phình rộng ra, ghe xuồng quay đầu được; ở Sài Gòn còn chỉ vòng xoay giữa ngã đường
“Ghe chạy tới bùng binh rồi quay đầu trở ra.”
Thuần Việt: nghĩa gốc là chỗ sông rạch phình ra; sau dùng cho vòng xoay đường phố như bùng binh Cây Gõ
Từ điển tiếng Nam Kỳ
Gõ không dấu cũng tra được. Mỗi từ ghi rõ nghĩa, câu ví dụ, vùng hay xài, bây giờ còn xài nhiều không và gốc từ đâu ra.
40/40
lần sau, hôm sau
“Bữa sau có dìa nhớ ghé nhà tui nghen.”
Thuần Việt
hôm qua
“Bữa qua tui ghé mà bà đi vắng.”
Thuần Việt
hôm nay
“Bữa nay trời nóng quá trời.”
Thuần Việt
ngày kia (sau ngày mai hai ngày); cũng chỉ hôm trước nữa
“Bữa kia tui mới rảnh, chừng đó mình đi.”
Thuần Việt
hôm trước
“Bữa hổm gặp ổng ngoài chợ.”
Nói trại / gộp âm: "hổm" là "hôm ấy" gộp lại
mấy hôm nay, từ mấy bữa nay tới giờ
“Bữa giờ đi đâu mất biệt vậy?”
Thuần Việt
ngày, hôm
“Bữa nay mưa, bữa qua nắng.”
Thuần Việt
bu-lông
“Siết con bù loong cho chặt.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp "boulon"
to lắm, to đùng
“Trái mít bự chà bá, hai người khiêng.”
Thuần Việt
to, lớn
“Con cá bự quá trời!”
Thuần Việt
mì chính
“Nêm chút bột ngọt.”
Thuần Việt
bột làm từ củ khoai mì, dùng làm sệt hoặc làm bánh
“Quậy chút bột năng cho nồi súp sệt lại.”
Thuần Việt
khuyên tai
“Đeo đôi bông tai vàng.”
Thuần Việt
cây súng mọc dưới nước, cọng bông ăn được
“Mùa nước nổi, đi hái bông súng bán.”
Thuần Việt
hoa điên điển, mùa nước nổi
“Bông điên điển xào tép.”
Thuần Việt
bông dâm bụt
“Hàng rào trồng bông bụp đỏ chói.”
Nói trại / gộp âm: miền Nam nói gọn từ "dâm bụt"
hoa
“Mua bó bông cúng ông bà.”
Kỵ húy thời Nguyễn: "bông" là từ thuần Việt, người Nam xài thay "hoa" một phần vì lệ kỵ chữ "hoa" thời Nguyễn
cây mọc dưới nước lợ, đọt non ăn được, muối dưa
“Nhổ bồn bồn về làm dưa chua.”
Chưa rõ
trái mọc thành chùm, vỏ vàng nhạt, cơm trắng chua ngọt
“Bòn bon Lái Thiêu giờ còn ít.”
Chưa rõ
dùng dầm khua nước cho xuồng chạy
“Con nhỏ mới mười tuổi mà bơi xuồng giỏi lắm.”
Thuần Việt: "bơi" ở đây là đẩy xuồng bằng dầm, không phải người lội nước
bộ phản gỗ ghép từ những tấm ván dày kê trên chân, để nằm ngồi
“Trưa nằm bộ ván ngoài hiên, gió mát rượi.”
Thuần Việt: loại sang gọi "bộ ván ngựa"
bánh cuốn nhân củ sắn, lạp xưởng, trứng
“Mua bò bía ăn chơi.”
Gốc Hoa: từ tiếng Triều Châu, Phúc Kiến "popiah" (薄餅)
bờ đất đắp vây quanh ruộng vườn để ngăn lũ
“Năm nay bờ bao chắc, lúa thu đông ăn chắc rồi.”
Thuần Việt
trái bơ (avocado), cơm béo
“Sinh tố bơ ở đây ngon số một.”
Gốc Pháp: thường được giải thích là gọi theo chữ Pháp beurre (bơ) vì cơm trái béo như bơ
bình giữ nước nóng
“Rót nước trong bình thủy pha trà.”
Hán Việt: Hán Việt 瓶 (bình) + 水 (thủy)
bệnh
“Bữa nay nó bịnh nên nghỉ học.”
Nói trại / gộp âm: đọc trại của "bệnh"
bênh vực
“Má binh thằng Út hoài.”
Thuần Việt
chim lông nâu đỏ, kêu "bịp bịp" khi nước lớn
“Bìm bịp kêu nước lớn anh ơi.”
Thuần Việt: tên phỏng theo tiếng kêu; dân gian nghe bìm bịp kêu để biết con nước
bảo
“Ai biểu không nghe lời.”
Thuần Việt
cây sào cắm trước ghe ở chợ nổi, treo món hàng mình bán cho người ta thấy
“Nhìn cây bẹo treo trái khóm là biết ghe bán khóm.”
Thuần Việt: "bẹo" nghĩa là làm cho người khác để ý (như "bẹo hình bẹo dạng")
bên ấy, bên đó
“Ổng mới qua bển hồi hôm qua.”
Nói trại / gộp âm: gộp "bên" + "ấy" thành một tiếng, đổi qua thanh hỏi
chúng mày, tụi bây (người lớn kêu con cháu, thân mật)
“Bây ăn cơm chưa? Ăn rồi thì đi ngủ đi.”
Thuần Việt
ngô
“Nướng trái bắp.”
Thuần Việt
bao đan bằng sợi đay, sợi bố, đựng lúa gạo
“Vác bao bố lúa lên ghe.”
Chưa rõ
bánh mỏng làm bằng bột gạo tráng rồi phơi (miền Bắc gọi bánh đa)
“Cuốn bánh tráng với thịt luộc, rau sống ăn bá cháy.”
Thuần Việt
bánh nếp gói lá chuối, đòn dài, nấu ngày Tết ở miền Nam
“Tết nào nhà tui cũng nấu nồi bánh tét.”
Thuần Việt
bánh nướng nhân đậu xanh, sầu riêng
“Mua hộp bánh pía Sóc Trăng làm quà.”
Gốc Hoa: "pía" từ tiếng Triều Châu (餅, bánh)
bánh làm bằng trứng, sữa, đường hấp, có lớp đường thắng
“Má làm bánh flan để tủ lạnh cho tụi nhỏ.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp "flan"
đẹp trai, ra dáng
“Bữa nay bảnh dữ ta.”
Thuần Việt