ngượng lắm, mất mặt
“Bị từ chối trước mặt bạn bè, nó quê độ luôn.”
Thuần Việt
Từ điển tiếng Nam Kỳ
Gõ không dấu cũng tra được. Mỗi từ ghi rõ nghĩa, câu ví dụ, vùng hay xài, bây giờ còn xài nhiều không và gốc từ đâu ra.
40/40
rẽ (sang trái, sang phải)
“Tới ngã tư quẹo trái là thấy chợ.”
Thuần Việt
dòng nước nhỏ
“Ra rạch bắt cá.”
Thuần Việt
loài bò sát nhỏ, da bóng, hay bò trong bụi, trong vườn
“Con rắn mối chạy tọt vô bụi chuối.”
Thuần Việt
rầm rộ, náo nhiệt; lan nhanh
“Tin đó lan trên mạng rần rần.”
Thuần Việt
thạo, biết rõ
“Ổng rành đường Sài Gòn lắm.”
Thuần Việt
có thời gian, không bận
“Chiều nay rảnh hông, đi cà phê?”
Thuần Việt
buồn, lo buồn
“Mất con chó, thằng nhỏ rầu mấy bữa nay.”
Thuần Việt
buồn rầu lắm
“Thi rớt, nó rầu thúi ruột.”
Thuần Việt
la mắng
“Về trễ bị má rầy.”
Thuần Việt
đất trồng hoa màu trên chỗ đất cao, không làm lúa nước
“Mùa khô ra rẫy trồng dưa, trồng bắp.”
Thuần Việt
màn vải treo ở cửa, cửa sổ
“Kéo ri đô lại cho bớt nắng.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp rideau
đường nước tự nhiên nhỏ, hẹp hơn rạch
“Con rỏng sau nhà nước ròng là cạn queo.”
Thuần Việt
rừng ngập mặn ven biển, có đước, mắm, bần
“Hồi kháng chiến, du kích ẩn trong rừng sác Cần Giờ.”
Chưa rõ
đón (đi đón người)
“Chiều năm giờ đi rước con nghen.”
Thuần Việt
gieo lúa giống thẳng xuống ruộng, không cấy
“Năm nay nhà mình sạ chớ hổng cấy nữa.”
Chưa rõ
củ cải muối phơi khô
“Cháo trắng ăn với sá bấu.”
Gốc Hoa: từ tiếng Triều Châu "chai pó" (菜脯)
hồng xiêm
“Sa bô chê chín ngọt lịm.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp "sapotier"
bùn nhão, đất lầy
“Đi ruộng về, chưn cẳng dính sình tới gối.”
Thuần Việt
số một, hạng nhất (khen)
“Món này số dách!”
Gốc Hoa: nhiều người cho là từ tiếng Triều Châu "chek" (一, một)
cây thân thẳng, bông trắng nấu canh chua
“Hái bông so đũa nấu canh chua cá linh.”
Thuần Việt
trái sơ-ri
“Hái sơ ri ngâm đường.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp "cerise" (trái anh đào)
xóm, làng của người Khmer
“Ngoài sóc có cái chùa Khmer lớn lắm.”
Gốc Khmer: từ tiếng Khmer "srok" (xứ, làng)
rộng rãi, chịu chi
“Ông chủ sộp lắm, Tết thưởng một tháng lương.”
Chưa rõ
bánh nhân thịt tôm luộc hay chiên
“Ăn sủi cảo Chợ Lớn.”
Gốc Hoa: từ tiếng Quảng Đông "sui gaau" (水餃)
nổi giận
“Nghe vậy ổng sùng lên, đập bàn cái rầm.”
Thuần Việt
tách hột lúa ra khỏi bông, đập lúa
“Cắt xong tới đâu, máy suốt lúa tới đó.”
Thuần Việt
tiếng cuối câu tỏ ý tự hỏi hoặc ngạc nhiên
“Con nhỏ này giỏi dữ ta!”
Thuần Việt
nông dân mướn ruộng của điền chủ để làm, nộp lúa ruộng
“Hồi xưa ông bà mình là tá điền, làm cho chủ đất.”
Hán Việt: từ Hán Việt: "tá" là mượn, "điền" là ruộng
từ từ, thong thả
“Còn sớm mà, chạy tà tà thôi.”
Thuần Việt
quất
“Ly nước tắc mát rượi.”
Thuần Việt
tên gọi khác của vỏ lãi, xuồng gắn máy nhỏ
“Tắc ráng chạy ngang, sóng đánh vô bờ ì ạp.”
Chưa rõ: nhiều người cho là phỏng theo tiếng máy nổ "tắc… ráng" khi chạy, chưa có tư liệu chắc chắn
người cầm lái ghe, tàu
“Tài công ghe này rành luồng lạch lắm.”
Chưa rõ
người giữ sổ sách, thu chi cho chủ tiệm, chủ ghe buôn hoặc điền chủ
“Ổng làm tài phú cho nhà máy xay lúa.”
Hán Việt: nhiều người cho là từ Hán Việt 財副 (tài phó), đọc trại thành tài phú
loại ghe nhỏ, đáy bằng, dùng chở người, chở hàng trên sông rạch
“Chèo chiếc tam bản qua sông chở trái cây.”
Gốc Hoa: từ tiếng Hoa 舢板 (tam bản), cùng gốc với chữ "sampan" trong tiếng Anh
tre thân đặc, làm cán, làm gậy
“Cây tầm vông vót nhọn.”
Thuần Việt
nói linh tinh, không đâu vào đâu
“Nói chuyện tầm xàm.”
Thuần Việt
tính (tính tình)
“Ổng tánh tình hiền khô.”
Nói trại / gộp âm: đọc trại của "tính"
đồ đong lúa gạo xưa, bằng nửa giạ (chừng 20 lít, một thùng)
“Đong cho tui một táo gạo.”
Chưa rõ
vớ vẩn, không đâu vào đâu
“Ngồi nói chuyện tào lao cả buổi.”
Chưa rõ