gieo lúa giống thẳng xuống ruộng, không cấy
Năm nay nhà mình sạ chớ hổng cấy nữa.
Bài 4
Ngoài đồng ruộng vườn
Miền Tây là xứ ruộng vườn, ông bà mình bao đời sống nhờ cây lúa, cây trái. Nghe mấy chữ này là thấy mùi rơm rạ, mùi bùn non liền.
Chữ trong bài
gặt lúa
Tháng Chạp là mùa cắt lúa, đồng ruộng vui lắm.
dùng chưn hoặc cho trâu đạp lên bó lúa cho rụng hột
Hồi xưa ban đêm cả xóm xúm lại đạp lúa.
cây xẻng lưỡi dài, cán dài, để xắn đất, đào mương
Lấy cây leng xắn đất đắp bờ.
đất trồng hoa màu trên chỗ đất cao, không làm lúa nước
Mùa khô ra rẫy trồng dưa, trồng bắp.
luống đất đắp cao giữa hai đường mương trong vườn để trồng cây
Lên liếp trồng cam, dưới mương thả cá.
thìa
Lấy cái muỗng múc canh.
dải đất cao giữa đồng
Giồng Trôm, Giồng Riềng.
chỗ đất cao hơn chung quanh
Mùa nước nổi, bà con dồn trâu bò lên gò.
nông dân mướn ruộng của điền chủ để làm, nộp lúa ruộng
Hồi xưa ông bà mình là tá điền, làm cho chủ đất.
người làm công cho chủ ruộng, ăn lương theo mùa
Nhà ổng nuôi mấy bạn điền ở luôn trong nhà.
làm thuê
Hồi đó tui đi làm mướn kiếm tiền ăn học.
đơn vị đo ruộng đất, thường là 1.000 mét vuông (công tầm cấy); có nơi tính lớn hơn (công tầm điền)
Nhà ổng có chục công đất ruộng.
đồ đong lúa gạo xưa, một giạ chừng 40 lít
Năm nay trúng mùa, mỗi công được bốn chục giạ.
Tập nói
Đọc to câu bên trái, nghĩa phổ thông nằm bên phải. Ai nói giọng miền Nam thì đọc giùm mấy câu này cho người học nghe theo nha.
| Miền Nam nói | Nghĩa phổ thông |
|---|---|
| Năm nay nhà ông Tư sạ lúa sớm hơn mọi năm. | Năm nay nhà ông Tư gieo thẳng lúa sớm hơn mọi năm. |
| Tới mùa cắt lúa, cả xóm đi làm mướn kiếm thêm. | Đến mùa gặt, cả xóm đi làm thuê kiếm thêm. |
| Ba vác cây leng ra vườn đắp lại mấy cái liếp. | Bố vác cái xẻng ra vườn đắp lại mấy luống đất. |
| Nhà ngoại có chục công đất ruộng với một miếng rẫy trên giồng. | Nhà bà ngoại có khoảng một hecta ruộng với một mảnh đất trồng màu trên dải đất cao. |