dùng dầm khua nước cho xuồng chạy
“Con nhỏ mới mười tuổi mà bơi xuồng giỏi lắm.”
Thuần Việt: "bơi" ở đây là đẩy xuồng bằng dầm, không phải người lội nước
Từ điển tiếng Nam Kỳ
Gõ không dấu cũng tra được. Mỗi từ ghi rõ nghĩa, câu ví dụ, vùng hay xài, bây giờ còn xài nhiều không và gốc từ đâu ra.
40/40
trái mọc thành chùm, vỏ vàng nhạt, cơm trắng chua ngọt
“Bòn bon Lái Thiêu giờ còn ít.”
Chưa rõ
cây mọc dưới nước lợ, đọt non ăn được, muối dưa
“Nhổ bồn bồn về làm dưa chua.”
Chưa rõ
hoa
“Mua bó bông cúng ông bà.”
Kỵ húy thời Nguyễn: "bông" là từ thuần Việt, người Nam xài thay "hoa" một phần vì lệ kỵ chữ "hoa" thời Nguyễn
bông dâm bụt
“Hàng rào trồng bông bụp đỏ chói.”
Nói trại / gộp âm: miền Nam nói gọn từ "dâm bụt"
hoa điên điển, mùa nước nổi
“Bông điên điển xào tép.”
Thuần Việt
cây súng mọc dưới nước, cọng bông ăn được
“Mùa nước nổi, đi hái bông súng bán.”
Thuần Việt
khuyên tai
“Đeo đôi bông tai vàng.”
Thuần Việt
bột làm từ củ khoai mì, dùng làm sệt hoặc làm bánh
“Quậy chút bột năng cho nồi súp sệt lại.”
Thuần Việt
mì chính
“Nêm chút bột ngọt.”
Thuần Việt
to, lớn
“Con cá bự quá trời!”
Thuần Việt
to lắm, to đùng
“Trái mít bự chà bá, hai người khiêng.”
Thuần Việt
bu-lông
“Siết con bù loong cho chặt.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp "boulon"
ngày, hôm
“Bữa nay mưa, bữa qua nắng.”
Thuần Việt
mấy hôm nay, từ mấy bữa nay tới giờ
“Bữa giờ đi đâu mất biệt vậy?”
Thuần Việt
hôm trước
“Bữa hổm gặp ổng ngoài chợ.”
Nói trại / gộp âm: "hổm" là "hôm ấy" gộp lại
ngày kia (sau ngày mai hai ngày); cũng chỉ hôm trước nữa
“Bữa kia tui mới rảnh, chừng đó mình đi.”
Thuần Việt
hôm nay
“Bữa nay trời nóng quá trời.”
Thuần Việt
hôm qua
“Bữa qua tui ghé mà bà đi vắng.”
Thuần Việt
lần sau, hôm sau
“Bữa sau có dìa nhớ ghé nhà tui nghen.”
Thuần Việt
chỗ sông rạch phình rộng ra, ghe xuồng quay đầu được; ở Sài Gòn còn chỉ vòng xoay giữa ngã đường
“Ghe chạy tới bùng binh rồi quay đầu trở ra.”
Thuần Việt: nghĩa gốc là chỗ sông rạch phình ra; sau dùng cho vòng xoay đường phố như bùng binh Cây Gõ
cá da trơn lớn ở sông nước lợ
“Lẩu cá bông lau nấu chua ngon hết sẩy.”
Chưa rõ
không đàng hoàng, hỗn, láo
“Thằng đó cà chớn lắm, mượn tiền hổng trả.”
Chưa rõ: có ý kiến cho là từ tiếng Khmer, chưa đủ chứng cứ
cá nhỏ da trơn, có ngạnh, sống ở sông rạch
“Cá chốt kho tộ ăn với cơm nóng.”
Chưa rõ: có ý kiến cho là gốc tiếng Khmer, chưa đủ chứng cứ
cá nhỏ thân dài sống ở bãi bùn nước lợ
“Lẩu cá kèo lá giang.”
Chưa rõ
kiếm chuyện, gây sự bằng lời
“Đừng có cà khịa, tui hổng rảnh.”
Chưa rõ
nói lắp
“Hồi nhỏ nó cà lăm, lớn lên hết.”
Chưa rõ
cá nhỏ theo nước lũ về đồng bằng mùa nước nổi
“Mùa nước nổi, cá linh về đầy lưới.”
Chưa rõ
cá quả, cá chuối
“Nướng trui con cá lóc đồng ăn với rau sống.”
Chưa rõ: có ý kiến cho là liên quan tiếng Khmer, chưa đủ chứng cứ
cá nhỏ sống thành bầy ở mương rạch
“Bầy cá lòng tong lội lăn tăn dưới bến.”
Chưa rõ
trái hình bầu dục, chua chát, hay dầm muối ớt
“Cà na dầm đường bán trước cổng trường.”
Chưa rõ
đi lông nhông, lêu lổng không làm gì
“Suốt ngày cà nhõng ngoài đường hổng lo học.”
Chưa rõ
xuồng máy nhỏ, chạy nhanh
“Ca nô biên phòng chạy rượt theo ghe lạ.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp canot
cà phê nhỏ giọt
“Sáng một ly cà phê phin.”
Gốc Pháp: "phin" từ tiếng Pháp "filtre"
giỡn chơi, không nghiêm túc
“Nói thiệt đó, hổng phải cà rỡn đâu.”
Chưa rõ
cá nhỏ dẹp sống ở ruộng, mương, hay làm khô
“Khô cá sặc chiên giòn ăn cơm.”
Chưa rõ
cá dẹp, thịt dai, hay quết làm chả
“Chả cá thát lát Hậu Giang nổi tiếng.”
Chưa rõ
cá sống ở bãi bùn, nhảy được trên mặt bùn
“Con cá thòi lòi nhảy tưng tưng trên bãi.”
Chưa rõ
dòng nước, sông rạch; đứng đầu nhiều địa danh như Cái Răng, Cái Bè, Cái Nước
“Ghe đi từ Cái Răng xuống Cái Côn mất nửa ngày.”
Chưa rõ: Lê Trung Hoa cho là thuần Việt, chỉ dòng nước (như "sông cái"); cũng có người cho là liên quan tiếng Khmer, chưa ngã ngũ
cãi nhau
“Hai vợ chồng nhà kế bên cãi lộn um sùm.”
Thuần Việt