cây rừng ngập mặn, rễ chống tỏa ra như cái nơm
“Rừng đước Năm Căn bạt ngàn.”
Thuần Việt
Từ điển tiếng Nam Kỳ
Gõ không dấu cũng tra được. Mỗi từ ghi rõ nghĩa, câu ví dụ, vùng hay xài, bây giờ còn xài nhiều không và gốc từ đâu ra.
40/40
con ấu trùng của bọ cánh cứng, sống trong đọt dừa, đọt chà là
“Đuông dừa là món ăn nhậu của dân miệt vườn.”
Chưa rõ: nhiều người cho là gốc tiếng Khmer, chưa đủ chứng cứ
đường trắng hạt nhỏ, đường kính
“Cho thêm muỗng đường cát vô nồi chè.”
Thuần Việt
dụng cụ kẹp chặt vật để gia công
“Kẹp miếng sắt vô ê tô rồi giũa.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp étau
em ấy, người nhỏ tuổi hơn ở ngôi thứ ba
“Ẻm mới đi học dìa, để ẻm nghỉ chút nghen.”
Nói trại / gộp âm: gộp "em" + "ấy", đổi qua thanh hỏi, giống ảnh, chỉ, ổng, bả
loài ếch nhái thân tròn, mùa mưa kêu inh ỏi
“Mưa đầu mùa, ngoài ruộng ểnh ương kêu inh ỏi.”
Thuần Việt: tên gọi phỏng theo tiếng kêu
giống gà chọi, gà đá
“Ổng nuôi mấy con gà nòi, cưng như con.”
Chưa rõ
thuyền nhỏ chở người, chở hàng trên sông rạch
“Sáng sớm đi ghe ra chợ nổi Cái Răng.”
Thuần Việt
tạt vô, dừng lại thăm
“Đi ngang thì ghé nhà tui uống nước.”
Thuần Việt
ghế xếp căng vải bố, nằm được
“Ổng giăng ghế bố trước hiên nằm nghe radio.”
Chưa rõ
ghe đánh cá bằng lưới cào kéo dưới đáy biển
“Thằng Út theo ghe cào đi biển cả tháng mới về.”
Thuần Việt
nghiện, mê không bỏ được
“Ổng ghiền cà phê, sáng hổng uống là nhức đầu.”
Chưa rõ: Wiktionary nêu khả năng là âm Hán Việt cổ, chưa chắc chắn
đồ đong lúa gạo xưa, một giạ chừng 40 lít
“Năm nay trúng mùa, mỗi công được bốn chục giạ.”
Chưa rõ
giận hờn, dỗi
“Giận lẫy chi vậy, nói ra coi.”
Thuần Việt
bánh bột chiên ăn với cháo
“Mua cặp giò cháo quẩy chấm cà phê sữa.”
Gốc Hoa: "quẩy" từ tiếng Quảng Đông "yau ja gwai" (油炸鬼)
đùa
“Giỡn hoài, làm việc đi!”
Thuần Việt
dải đất cao giữa đồng
“Giồng Trôm, Giồng Riềng.”
Thuần Việt
giúp
“Làm giùm tui cái.”
Thuần Việt
giật
“Coi chừng bị giựt điện thoại nghen.”
Nói trại / gộp âm: biến âm của "giật"
chỗ đất cao hơn chung quanh
“Mùa nước nổi, bà con dồn trâu bò lên gò.”
Thuần Việt: có trong nhiều địa danh như Gò Vấp, Gò Công, Gò Quao
tiếng cuối câu nhấn mạnh ý "chỉ có vậy thôi"
“Tui hổng biết gì hết trơn hà.”
Chưa rõ
bánh bột lọc nhân tôm hấp (món điểm tâm người Hoa)
“Sáng chủ nhựt đi ăn há cảo, xíu mại.”
Gốc Hoa: từ tiếng Quảng Đông 蝦餃 (haa1 gaau2)
keo kiệt, chi li
“Ổng hà tiện từng đồng, hổng dám ăn tô hủ tiếu.”
Thuần Việt
nhé, nhỉ (rủ rê hay đồng tình)
“Bữa nay trời đẹp hen.”
Chưa rõ
may mắn
“Bữa nay hên, ra đường gặp toàn người quen.”
Chưa rõ
may rủi, tùy vận
“Mua vé số hên xui thôi, đừng trông.”
Chưa rõ
lợn
“Tết nhà làm thịt heo kho hột vịt.”
Thuần Việt
giật mình, sợ
“Hết hồn, tưởng ai, ai dè mầy!”
Thuần Việt
không còn gì để nói, chịu thua
“Thằng này lì hết nói nổi.”
Thuần Việt
tuyệt, hết chỗ chê
“Món này hết sẩy!”
Chưa rõ
hết sạch, không còn gì; cũng dùng nhấn mạnh "hoàn toàn"
“Bánh ăn hết trơn rồi, hổng còn cái nào.”
Thuần Việt
rất hiền
“Thằng Út hiền khô, ai nói gì cũng dạ.”
Thuần Việt
hiền lành lắm, ai nhồi sao cũng chịu
“Con dâu bà hiền như cục bột.”
Thuần Việt
mãi, hết lần này tới lần khác
“Nói hoài hổng nghe.”
Thuần Việt
bánh vỏ mỏng nhân thịt nấu nước
“Mì hoành thánh xá xíu.”
Gốc Hoa: từ tiếng Quảng Đông "wan tan" (雲吞)
chỗ khuất, hẻo lánh; trong địa danh còn chỉ dòng nước nhỏ
“Nhà nó ở trong hóc, kiếm muốn chết mới ra.”
Thuần Việt: Lê Trung Hoa cho rằng "hóc" trong địa danh như Hóc Môn chỉ dòng nước nhỏ; nghĩa thường ngày là chỗ khuất
chiều nay (đã qua)
“Hồi chiều mưa to dữ lắm.”
Thuần Việt
thời đó, lúc trước
“Hồi đó nhà nghèo, ăn cơm độn khoai.”
Thuần Việt
tối qua
“Hồi hôm mưa lớn quá.”
Thuần Việt
từ trước tới nay, xưa nay
“Hồi nào giờ tui đâu có biết vụ này.”
Thuần Việt