Bỏ qua tới nội dung

Từ điển tiếng Nam Kỳ

Chợ nổi miền Tây
Chợ nổi miền Tây · Nguồn: Radek Kucharski, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Gõ không dấu cũng tra được. Mỗi từ ghi rõ nghĩa, câu ví dụ, vùng hay xài, bây giờ còn xài nhiều không và gốc từ đâu ra.

104 từ

tên gọi khác của vỏ lãi, xuồng gắn máy nhỏ
“Tắc ráng chạy ngang, sóng đánh vô bờ ì ạp.”
Chưa rõ: nhiều người cho là phỏng theo tiếng máy nổ "tắc… ráng" khi chạy, chưa có tư liệu chắc chắn
Miền Tây · Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên GiangThường dùngGóp bởi Ban biên tập
người cầm lái ghe, tàu
“Tài công ghe này rành luồng lạch lắm.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
đồ đong lúa gạo xưa, bằng nửa giạ (chừng 20 lít, một thùng)
“Đong cho tui một táo gạo.”
Chưa rõ
Cả miền NamTừ cũ, gần như mấtGóp bởi Ban biên tập
vớ vẩn, không đâu vào đâu
“Ngồi nói chuyện tào lao cả buổi.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
nhà mát nhỏ lợp lá bên đường hay bên chùa cho khách nghỉ chưn
“Trưa nắng, ghé tha la đầu xóm ngồi nghỉ.”
Chưa rõ: nhiều người cho là từ tiếng Khmer sala (vốn gốc Pali), có trong địa danh Tha La (Tây Ninh)
Cả miền NamTừ cũ, gần như mấtGóp bởi Ban biên tập
chén lớn để đựng canh, đựng bún, hủ tiếu
“Múc canh ra tô đi con.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
to lắm
“Mua chi cái nồi tổ chảng vậy?”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
nồi đất miệng rộng, lòng cạn, để kho cá
“Kho trã cá rô bằng củi, thơm lừng.”
Chưa rõ
Cả miền NamÍt dùng, người lớn tuổi hay nóiGóp bởi Ban biên tập
trái đào lộn hột
“Bình Phước trồng điều nhiều nhứt.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
cây gỗ mọc ở đất phèn ngập nước, lá làm dầu, thân làm cừ
“Cừ tràm đóng móng nhà chắc lắm.”
Chưa rõ: Lê Trung Hoa ghi địa danh Xà Mách (từ Khmer) cũng chỉ cây tràm
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
con giun đất
“Đào trùn làm mồi câu cá.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
làm ăn gặp may, được lời lớn
“Mùa này nó trúng mánh, mua được xe mới.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
hơi khác người, tưng tửng, nói năng nửa đùa nửa thiệt
“Ông đó tửng tửng mà vui tánh lắm.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
đồ phế liệu
“Bán ve chai lấy tiền.”
Chưa rõ: có người cho là "ve" từ tiếng Pháp "verre" (thủy tinh)
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
giống vịt to con, mặt có mồng đỏ
“Làm con vịt xiêm nấu chao đãi khách.”
Chưa rõ: "xiêm" là nước Xiêm; chưa rõ có phải đưa từ Xiêm qua hay không
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
xuồng dài, mũi nhọn, gắn máy đuôi tôm, chạy nhanh trên sông rạch
“Đi vỏ lãi từ Cà Mau vô Năm Căn mau hơn đi đường bộ.”
Chưa rõ: "vỏ" là thân xuồng mỏng; nhiều người cho là "Lãi" là tên người thợ đóng hoặc gắn máy đầu tiên, chưa có tư liệu chắc chắn
Miền Tây · Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên GiangThường dùngGóp bởi Ban biên tập
chỗ thu gom, chứa hàng để bán sỉ (vựa cá, vựa trái cây)
“Đem cá lên vựa bán cho rảnh.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
thanh sắt dài, đầu dẹp, để nạy, đào
“Lấy xà beng nạy cục đá lên.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
máy đào kinh bằng gầu sắt, do Pháp đưa vô đào kinh ở miền Tây
“Kinh này hồi xưa xáng đào, nên kêu là kinh xáng.”
Chưa rõ: có trong nhiều địa danh như Kinh Xáng Xà No, Vàm Xáng, Búng Xáng
Miền TâyÍt dùng, người lớn tuổi hay nóiGóp bởi Ban biên tập
máy xúc có gầu múc đất; nói ví người ăn nhiều, ăn mạnh
“Thằng nhỏ ăn như xáng múc, nồi cơm hết trơn.”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
nói dối, nói phét
“Đừng có xạo!”
Chưa rõ
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
cà phê pha sẵn uống nóng trong tách nhỏ (cách gọi trong quán cà phê xưa)
“Ông già sáng nào cũng ra quán kêu ly xây chừng.”
Chưa rõ: có ý kiến cho là gốc tiếng Hoa, chưa đủ nguồn kiểm chứng
Cả miền NamÍt dùng, người lớn tuổi hay nóiGóp bởi Ban biên tập
xương heo, xương bò hầm
“Nồi nước lèo nấu bằng xí quách.”
Chưa rõ: nhiều người cho là gốc Hoa, chưa có nguồn chắc
Cả miền NamThường dùngGóp bởi Ban biên tập
nước Xiêm, tức Thái Lan ngày nay
“Hồi xưa ghe buôn đi qua Xiêm bán gạo.”
Chưa rõ: tên gọi cũ của Thái Lan, cùng gốc với chữ Siam
Cả miền NamTừ cũ, gần như mấtGóp bởi Ban biên tập