vậy, như thế này
“Làm vầy nè, coi nè, dễ ợt hà.”
Thuần Việt
Từ điển tiếng Nam Kỳ
Gõ không dấu cũng tra được. Mỗi từ ghi rõ nghĩa, câu ví dụ, vùng hay xài, bây giờ còn xài nhiều không và gốc từ đâu ra.
40/40
đổi công làm qua làm lại giữa các nhà trong xóm
“Mùa cấy, cả xóm vần công, nay nhà này mai nhà kia.”
Thuần Việt
cửa sông nhỏ đổ ra sông lớn
“Ghe đậu ở vàm rạch.”
Gốc Khmer: nhiều nhà nghiên cứu cho là từ tiếng Khmer "peam" (cửa sông), vd Vàm Cỏ, Vàm Nao
con nhỏ nhất trong nhà
“Thằng Út lì nhất nhà.”
Thuần Việt
ướt sũng, ướt dính
“Đổ mồ hôi ướt nhẹp cái áo.”
Thuần Việt
ướt sũng
“Mắc mưa ướt mem.”
Thuần Việt
ưa, chịu, vừa ý
“Coi bộ con nhỏ ưng thằng đó rồi.”
Thuần Việt
ồn ào, om sòm
“Nhà kế bên hát karaoke um sùm.”
Thuần Việt
tiếng kêu khi bị đau
“Ui da, đạp trúng cục đá!”
Thuần Việt
là (quần áo)
“Ủi đồ đi, mai đi đám cưới.”
Thuần Việt
ừ (đáp thân mật)
“Ừa, mai tao ghé.”
Nói trại / gộp âm: biến âm của "ừ"
tiếng thốt ra khi ngạc nhiên, thắc mắc
“Ủa, sao bữa nay đi làm sớm vậy?”
Thuần Việt
chỗ nước sâu, bờ mềm, ghe đậu hoặc kéo lên sửa được
“Ghe hư lườn, đem vô ụ sửa mất cả tuần.”
Thuần Việt
cây vặn vít
“Kiếm giùm cây tuốc nơ vít bake.”
Gốc Pháp: từ tiếng Pháp tournevis
hơi khác người, tưng tửng, nói năng nửa đùa nửa thiệt
“Ông đó tửng tửng mà vui tánh lắm.”
Chưa rõ
chúng tôi
“Tụi tui đi trước, mấy người theo sau.”
Thuần Việt
chúng nó, bọn nó
“Tụi nó rủ nhau ra đồng chơi từ hồi trưa.”
Thuần Việt
chúng mày
“Tụi bây ăn cơm chưa?”
Thuần Việt
tôi
“Tui đi trước nha.”
Nói trại / gộp âm: đọc trại của "tôi"
đường xuyên qua vùng đất hoang nhiều cây bụi, ngày xưa dễ gặp nguy
“Hồi xưa đi qua truông phải đi đông người mới dám.”
Thuần Việt: cũng gặp ở miền Trung; có trong địa danh Truông Mít (Tây Ninh)
làm ăn gặp may, được lời lớn
“Mùa này nó trúng mánh, mua được xe mới.”
Chưa rõ
nhúng sơ vô nước sôi cho chín tái (miền Bắc gọi chần)
“Trụng sơ giá với hẹ rồi bỏ vô tô.”
Thuần Việt
con giun đất
“Đào trùn làm mồi câu cá.”
Chưa rõ
ống tre hoặc ống nhựa có hom, bỏ mồi để bắt lươn
“Đặt trúm lươn dọc bờ ruộng.”
Thuần Việt
khúc gỗ hoặc đá có khía, trâu kéo lăn trên lúa cho rụng hột, hoặc lăn ruộng cho nhuyễn đất
“Buộc trâu vô trục, kéo vài vòng là lúa rụng hết.”
Thuần Việt
trưa lắm rồi, trễ lắm rồi
“Trưa trờ trưa trật mới chịu dậy.”
Thuần Việt
trượt
“Sàn ướt, đi coi chừng trợt.”
Nói trại / gộp âm: biến âm của "trượt"
trong ấy, trong đó
“Đồ đạc để trỏng hết rồi.”
Nói trại / gộp âm: gộp "trong" + "ấy"
tiếng kêu ngạc nhiên, than thở
“Trời đất ơi, sao để con nhỏ ở nhà một mình vậy?”
Thuần Việt
trên ấy, trên đó
“Lên trển chơi vài bữa rồi về.”
Nói trại / gộp âm: gộp "trên" + "ấy"
muộn
“Lẹ lên, trễ xe rồi kìa!”
Thuần Việt
sai hoàn toàn
“Đoán trật lất, hổng trúng con nào.”
Thuần Việt
chỗ đất trũng đọng nước, nhỏ hơn bưng
“Qua khỏi cái trấp đó là tới đất nhà tui.”
Gốc Khmer: Lê Trung Hoa cho là gốc tiếng Khmer
khoảng đất trống rộng giữa rừng, ít cây lớn
“Băng qua cái trảng là tới xóm.”
Thuần Việt: có trong địa danh Trảng Bàng, Trảng Bom
cây gỗ mọc ở đất phèn ngập nước, lá làm dầu, thân làm cừ
“Cừ tràm đóng móng nhà chắc lắm.”
Chưa rõ: Lê Trung Hoa ghi địa danh Xà Mách (từ Khmer) cũng chỉ cây tràm
trái lê-ki-ma, cơm vàng bở như lòng đỏ hột gà
“Trái trứng gà chín, ăn bở bở ngọt ngọt.”
Thuần Việt: gọi theo màu cơm trái giống lòng đỏ trứng
quả dứa
“Mua trái thơm về nấu canh chua cá lóc.”
Thuần Việt
trái đào lộn hột
“Bình Phước trồng điều nhiều nhứt.”
Chưa rõ
quả
“Hái mấy trái xoài.”
Thuần Việt
cãi lại, đối đáp lại người lớn
“Má nói câu nào nó trả treo câu đó.”
Thuần Việt